Bir uygulama proxy kullandığında hedef servise doğrudan bağlanmaz; arada birkaç mantıksal katman çalışır. Bu katmanları ayırt edebilmek, bir bağlantı hatasının nerede oluştuğunu bulmanın ve doğru ürünü seçmenin ilk koşuludur. Aşağıdaki akış kavramsaldır; belirli bir sağlayıcının iç ayrıntılarını temsil etmez.
Akışın genel görünümü
İstek yolu altı adımla özetlenebilir: uygulama, proxy gateway, kimlik doğrulama, ağ yönlendirme, çıkış IP ve hedef servis. Uygulama yalnızca gateway adresini bilir; hedef servis ise yalnızca çıkış IP adresini görür.
| Adım | Görevi | Hata belirtisi |
|---|---|---|
| Uygulama | Proxy adresini, portunu ve protokolünü istemci ayarından okur. | Yanlış şema veya port nedeniyle bağlantı kurulamaz. |
| Gateway | İstemcinin bağlandığı giriş noktasıdır; HTTP, HTTPS (CONNECT) veya SOCKS5 konuşur. | Bağlantı reddedilir veya zaman aşımına uğrar. |
| Kimlik doğrulama | Kullanıcı adı ve şifreyi (veya yetkili adresi) denetler. | HTTP için 407, SOCKS5 için kimlik doğrulama reddi. |
| Yönlendirme | İsteği hangi çıkış noktasından göndereceğine karar verir. | İstenen lokasyon veya IP türü yerine başka bir çıkış görülür. |
| Çıkış IP | Hedef servisin gördüğü kaynak adrestir. | Hedef servis adresi kısıtlar veya yanıtı değiştirir. |
| Hedef servis | İsteği çıkış IP üzerinden gelmiş olarak işler. | Hedefin kendi hata kodları (403, 429 vb.). |
Gateway: giriş noktası
Gateway, istemcinin bağlandığı host ve porttur. İstemci ile gateway arasındaki dil protokolü belirler: düz HTTP proxy isteği, HTTPS trafiği için CONNECT yöntemi veya RFC 1928 ile tanımlı SOCKS5. Protokol seçimi gateway’in hangi dili kabul ettiğine bağlıdır; ayrıntılı karşılaştırma için HTTP ve SOCKS5 farkı yazısına bakabilirsiniz.
HTTPS hedeflerde gateway TLS içeriğini görmez. İstemci önce CONNECT hedef.example.com:443 isteği gönderir, gateway bir tünel açar ve sonrasındaki şifreli baytları olduğu gibi aktarır. Bu nedenle bir HTTP proxy’sinin HTTPS trafiğini okuyamaması beklenen davranıştır.
Kimlik doğrulama: kim bağlanıyor?
Gateway’e erişim genellikle kullanıcı adı ve şifre ile sınırlanır. HTTP proxy’lerde bu, Proxy-Authorization başlığıdır ve eksikse gateway 407 Proxy Authentication Required döndürür. SOCKS5’te kullanıcı adı/şifre doğrulaması RFC 1929 ile tanımlıdır. Bu adım aşılmadan yönlendirme aşamasına geçilmez; yani 407 görüyorsanız sorun çıkış IP’sinde değil, kimlik bilgisindedir.
Routing: çıkışın seçilmesi
Yönlendirme katmanı, doğrulanmış isteğin hangi çıkış noktasından gideceğini belirler. Ürüne göre bu seçim sabit bir adres olabilir (her bağlantıda aynı IP) ya da bir havuzdan yapılabilir (rotating). Seçimin hangi kurala göre yapıldığı ürün modeline bağlıdır; sabit ve dönen modellerin farkı rotating proxy ve sabit IP yazısında anlatılıyor.
Çıkış IP: hedefin gördüğü adres
Hedef servis, isteğin sizden değil çıkış IP’den geldiğini görür. Bu adres ürüne göre datacenter, ISP, mobil veya residential olabilir ve IPv4 ya da IPv6 olarak sunulabilir. Servislerin bu adresi nasıl değerlendirdiği tamamen hedef tarafın politikasıdır; çıkış IP türü bir sonucu garanti etmez.
- Datacenter proxy: çıkış adresi bir veri merkezi ağına aittir.
- ISP proxy: çıkış adresi bir internet servis sağlayıcısı ağında görünür.
- Mobil proxy: çıkış adresi bir mobil operatör ağına aittir.
- Residential proxy: çıkış adresi konut türü bir ağa aittir.
IPv4 ve IPv6 çıkış
Çıkış IP’nin adres ailesi de akışın bir parçasıdır. IPv4 adresleri 32 bit, IPv6 adresleri 128 bit uzunluğundadır ve hedef servis yalnızca IPv4 kabul ediyorsa IPv6 çıkışlı bir ürün o hedefe ulaşamayabilir. İstemci tarafında bu, gateway’e hangi adres ailesiyle bağlandığınızdan ayrı bir konudur: gateway’e IPv4 ile bağlanıp hedefe IPv6 çıkışı yapılabilir. Farkların ayrıntısı IPv4 ve IPv6 proxy farkı yazısındadır.
DNS çözümü akışın neresinde yapılır?
Host adının IP adresine çevrilmesi, kullandığınız protokole ve istemci ayarına göre ya istemcide ya da gateway tarafında yapılır. HTTP proxy’de istemci hedef host adını proxy’ye iletir ve çözüm uzakta yapılır. SOCKS5’te ise istemci adı kendisi çözüp adres gönderebilir ya da adı olduğu gibi iletebilir; ikinci davranış çoğu istemcide socks5h şemasıyla seçilir. Bu ayrım, hedef servisin değil, yerel ağınızın hangi alan adlarını gördüğünü belirler. Ayrıntılı anlatım için DNS sızıntısı ve socks5h yazısına bakın.
Ürün modeline göre akış nasıl değişir?
Akışın adımları aynı kalsa da yönlendirme ve çıkış adımlarının davranışı ürün modeline göre farklılaşır. Örneğin sabit adresli bir üründe bağlantıdan bağlantıya aynı çıkış IP beklenir; dönen (rotating) bir üründe ise çıkış IP’nin ne zaman değişeceği ürünün tanımına bağlıdır. Hangi modelin ihtiyacınıza uyduğunu seçerken doğru proxy altyapısı nasıl seçilir rehberindeki ölçütleri kullanabilirsiniz.
Hata ayıklarken katmanları ayırın
Sorun gidermede en yararlı alışkanlık, hatayı katmana indirgemektir. Bağlantı hiç kurulmuyorsa gateway adresi, port veya protokolü sorgulayın. 407 alıyorsanız kimlik bilgisine bakın. Bağlantı kuruluyor ama yanıtta beklediğiniz lokasyon yoksa çıkış IP’yi bir sorgu aracıyla doğrulayın; IP sorgulama aracı bunun için kullanılabilir. Hedef 403 veya 429 dönüyorsa istek proxy’den geçmiştir; sorun hedefin kendi kuralındadır.
Özet
- İstemci yalnızca gateway’i bilir; hedef servis yalnızca çıkış IP’yi görür.
- Gateway protokolü belirler: HTTP, HTTPS için CONNECT veya SOCKS5.
- 407 kimlik doğrulama sorunudur; yönlendirme ve çıkış sorunundan ayrıdır.
- Yönlendirme, çıkışın sabit mi havuzdan mı seçileceğini belirler.
- Çıkış IP türü (datacenter, ISP, mobil, residential) hedefin değerlendirmesine bir garanti vermez.